In een gesprek hebben we het liever over onszelf dan over een ander. We lijden allemaal een beetje aan ‘gespreksnarcisme’.
“En dat is zonde, want zo bouw je nooit iets op met iemand.”
Je zit op een verjaardag, in de sporthal, in een kroeg, op school, op je werk of op een bankje in je wijk, en je vertelt iets aan iemand. En diegene reageert meteen met: “Oh! Dat had ik ook een keer!” Of: “Dat herken ik!”
Vermoedelijk voor veel mensen een herkenbare, uit het alledaagse leven gegrepen scène.
Want: we zijn betere praters dan luisteraars.
Dat schrijft de Amerikaanse journaliste Kate Murphy in haar nieuwe boek “Je luistert niet”, waarvoor ze onderzocht waarom mensen zo slecht kunnen luisteren, en wat luisteren een mens op kan leveren. Murphy komt in haar boek met een term op de proppen voor mensen die het ’t liefst over zichzelf hebben: gespreksnarcisme.
‘Slechte luisteraars’
“We praten doorlopend over onszelf”, zegt Noëlle Aarts, hoogleraar socio-ecological interactions aan de Radboud Universiteit. Ze is gespecialiseerd in gesprekken en merkt op dat we vaak slechte luisteraars zijn.
Velen zijn betere praters dan luisteraars
“Ik heb nogal wat dialoog trainingen gegeven, en dan blijkt telkens weer dat praten niet zo’n probleem is. Maar zwijgen en je oren gebruiken… Dat was een ander verhaal. Mensen zijn echt in staat om in een split second het gesprek om te draaien naar zichzelf.”
De bedoeling is goed
Maar hoe komt dat, dat we altijd graag over onszelf praten en het gesprek ‘kapen’?
“We bedoelen het vaak goed“, zegt Aarts. “Als jij mij iets vertelt, dan vertel ik jou dat ik óók zoiets heb meegemaakt, omdat ik verbinding wil maken, een blijk van begrip wil laten zien.”
Aarts noemt het een ‘fundamentele behoefte’. “Als we een verhaal vertellen, dan komt er een prethormoon in ons brein vrij. We voelen ons er goed door, en krijgen het gevoel dat we ertoe doen.”
“Als je een verhaal vertelt, vormt dat ook tegelijk je identiteit”, zegt José Sanders, hoogleraar verhalende communicatie aan de Radboud Universiteit. Met andere woorden: we worden een beetje wat we vertellen. “En dat gebeurt door praten; het luisteren ondersteunt die identiteitsvorming.”
We hebben allemaal wel een beetje last
van gespreksnarcisme
Wat je niet moet doen…
Volgens wetenschapper Noëlle Aarts is het belangrijk om niet meteen je mening te verkondigen als iemand je iets vertelt. “Soms beginnen mensen heel duidelijk en hard, en dan zul je merken dat mensen vanzelf, als je ze laat uitpraten, hun mening uitleggen en nuanceren. Je moet ze alleen de ruimte geven.”
De mensen in je leven, zeggen iets over jouzelf. Wat voor mensen heb jij om jou heen? Dit betreft zowel vrienden, gezin, familie, collega’s etc. Ja, ook familie. Want ook met hen bouw je een bepaalde gedragsuitwisseling en verwachtingen op.
Een ieder heeft liefde en compassie in zich en is klaar om het aan jou te geven, maar jijzelf bent het dan die de muur opzet. Dat doe je onbewust dus door je gedachten, oftewel jouw verwachtingen over de ander.
TIP 4.